Nguồn gốc và lịch sử Tarot: Từ nước Ý thế kỷ 14 đến toàn cầu thế kỷ 21
Nguồn gốc và lịch sử Tarot — Từ nước Ý thế kỷ 14 đến toàn cầu thế kỷ 21
Một, Tarot không phải 'từ thuở xa xưa' đã tồn tại
Nhiều người nghĩ Tarot là một môn huyền học có vài nghìn năm tuổi, nhưng thực tế lịch sử của Tarot còn ngắn hơn Cơ đốc giáo.
Ghi chép sớm nhất có thể kiểm chứng được về bài Tarot là miền bắc nước Ý thế kỷ 15 (khoảng những năm 1440), ban đầu nó không phải công cụ bói toán mà là một bộ bài chơi game.
Đúng vậy, Tarot ban đầu dùng để chơi game.
Người Ý dùng Tarot như một trò chơi bài (Tarocchi, tương tự như bridge, poker) để chơi, việc 'bói Tarot' là thứ được thêm vào sau này.
Hai, Gia tộc Visconti: 'phiên bản nguyên thủy' của Tarot
Bộ bài Tarot cổ nhất còn tồn tại là Visconti-Sforza Tarot, được gia tộc Visconti và Sforza — dòng họ cai trị Milan, Ý thế kỷ 15 — đặt làm.
Bộ Tarot thời đó là tác phẩm nghệ thuật vẽ tay, do các họa sĩ hoàng gia thực hiện cho giới quý tộc, chi phí cho cả bộ 78 lá là cực kỳ đắt đỏ. Vì vậy Tarot thời đó là xa xỉ phẩm, chỉ giới quý tộc mới có thể sở hữu.
Trong phiên bản đầu tiên, không có các nguyên mẫu Ẩn Chính như 'Kẻ Khờ Ngu' (The Fool), 'Bánh Xe Vận Mệnh' (Wheel of Fortune), 'Công Lý' (Justice), 'Sức Mạnh' (Strength) — những ý nghĩa huyền học này chỉ được thêm vào sau thế kỷ 18.
Ba, 1781: Nhà huyền học Pháp Jean-Baptiste Alliette (Etteilla)
Năm 1781, nhà huyền học Pháp Jean-Baptiste Alliette (bút danh Etteilla, viết ngược từ chữ 'Tarot') đã xuất bản cuốn sách đầu tiên chuyên nói về 'bói bài Tarot', có tựa đề Comment je me suis trouvé en possession du véritable Tarot de nos anciens. Từ đó Tarot chính thức trở thành một hệ thống bói toán.
Ông cũng là nhà bói đầu tiên hệ thống hóa việc mỗi lá bài tương ứng với các lĩnh vực khác nhau của đời sống (tình yêu, sự nghiệp, sức khỏe, tâm linh).
Bốn, 1888: Hội Hiệp sĩ Cốc Vàng và Marseille Tarot
Năm 1888, Hội Hiệp sĩ Cốc Vàng (Order of the Golden Dawn) của Pháp đã chính thức kết nối Tarot với Kabbalah, Hermeticism, chiêm tinh học (Astrology) và các truyền thống huyền học khác.
Những đóng góp quan trọng nhất của thế hệ nhà huyền học này:
- Gắn 78 lá Tarot với 22 chữ cái Hebrew
- Gắn 4 chất (suit) với 4 nguyên tố (lửa, nước, khí, đất)
- Gắn 22 lá Ẩn Chính với 12 cung hoàng đạo + 10 hành tinh
- Hệ thống kết hợp chiêm tinh + Tarot (Astrological Tarot)
'Rider-Waite-Smith Tarot' (1909) là hình ảnh Tarot kinh điển nhất của thế hệ này, đây cũng là bộ Tarot được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới hiện nay, và cũng là bộ bài mặc định trong ứng dụng Lotus Tarot của chúng tôi.
Năm, Thế kỷ 20: Chuyển đổi hiện đại của Tarot
Thế kỷ 20 đã xảy ra hai sự kiện lớn:
1. Sự kết hợp giữa tâm lý học + Tarot
Carl Jung là nhân vật then chốt đưa Tarot vào tâm lý học. Ông cho rằng những nguyên mẫu (Archetype) trong Tarot phản ánh vô thức tập thể (collective unconscious), dùng Tarot để giải bài tương đương với 'đối thoại với tâm hồn mình'.
Công trình của ông đã ảnh hưởng đến các nhà Tarot tự lực (self-help tarot reader) của thế kỷ 20 (ví dụ Mary K Greer), đưa Tarot chuyển từ huyền học sang công cụ phát triển cá nhân.
2. Tarot trong phong trào đồng tính
Những năm 1960-1970, Tarot lại từ huyền học bước ra 'đời thường'. Trong các phong trào phụ nữ và phong trào đồng tính tại Mỹ và châu Âu, Tarot được sử dụng như công cụ trao quyền cho bản thân — nó không chỉ còn là 'bói toán', mà là 'tôi đối thoại với vận mệnh'.
Thế hệ này đã xuất hiện nhiều nhà bói nữ (ví dụ Rachel Pollack), làm cho ngôn ngữ và hình ảnh Tarot trở nên đa dạng hơn.
Sáu, Thế kỷ 21: Toàn cầu hóa và số hóa Tarot
Đến thế kỷ 21, sự phát triển của Tarot có một số hướng rõ rệt:
1. Bói toán kỹ thuật số
Kỷ nguyên smartphone đã giúp Tarot lần đầu tiên được bình dân hóa trên quy mô lớn. Lotus Tarot của chúng tôi chính là sản phẩm của thời đại này — để bất kỳ ai cũng có thể đối thoại với các lá bài vào bất kỳ lúc nào, không cần bộ bài giấy, không cần nhà bói chuyên nghiệp, không cần gặp mặt trực tiếp.
2. Tarot đa văn hóa
Không chỉ có Tarot truyền thống Tây Âu, châu Á, châu Mỹ Latin, châu Phi cũng đã cho ra đời các hệ thống Tarot riêng. Những bộ Tarot bản địa hóa này bắt đầu đưa Tarot từ 'huyền học châu Âu' đi đến 'huyền học thế giới'.
3. Công cụ sức khỏe tâm thần
Ngày càng có nhiều nhà tư vấn tâm lý dùng Tarot như 'tấm gương', coach cũng dùng nó như công cụ đặt câu hỏi. Vai trò của nó ngày càng giống một dạng công cụ tự chiêm nghiệm khác trong thời đại AI.
Bảy, Một số mốc thời gian quan trọng trong lịch sử phát triển Tarot
| Năm | Sự kiện |
|---|---|
| ~1440 | Những lá bài Tarot đầu tiên xuất hiện tại miền bắc nước Ý |
| ~1450 | Bộ Visconti-Sforza tồn tại (bằng chứng vật chất sớm nhất) |
| 1781 | Etteilla xuất bản cuốn sách bói Tarot đầu tiên |
| 1888 | Hội Hiệp sĩ Cốc Vàng kết nối Tarot với Kabbalah |
| 1909 | Rider-Waite-Smith Tarot xuất bản, trở thành chuẩn mực hiện đại |
| 1949 | Carl Jung qua đời, lý thuyết Tarot của ông ảnh hưởng đến tâm lý học + Tarot thế kỷ 20 |
| 1969 | Rachel Pollack xuất bản 78 Degrees of Wisdom |
| 2000s | Tarot kỹ thuật số bắt đầu xuất hiện |
| 2010s | Tarot qua ứng dụng di động bắt đầu phổ biến |
| 2020s | Tarot + AI + đa ngôn ngữ + bản địa hóa toàn cầu |
Tám, Hai truyền thống 'huyền học' và 'tâm lý học' của Tarot
Tarot hiện đại chủ yếu có hai truyền thống — không đối lập mà là hai con đường bổ sung cho nhau:
Truyền thống huyền học
- Kết nối Tarot với Kabbalah, chiêm tinh, Hermeticism
- Nhấn mạnh 'ý nghĩa huyền bí' của lá bài
- Phù hợp với người thích 'bản đồ sao, năng lượng, vận mệnh'
Truyền thống tâm lý học
- Xem Tarot như 'tấm gương', dùng để soi chiếu chính mình
- Nhấn mạnh 'bản thân lá bài không có ý nghĩa, tôi gán cho nó ý nghĩa'
- Phù hợp với người muốn 'tự chiêm nghiệm, hỗ trợ ra quyết định'
Một nhà bói giỏi sẽ hiểu cả hai truyền thống, biết dùng công cụ phù hợp vào thời điểm thích hợp.
Chín, Vì sao Tarot có thể tồn tại qua 600 năm?
Tarot không phải tín ngưỡng (tín ngưỡng cần 'niềm tin'), Tarot là công cụ mang tính trải nghiệm — bạn chỉ cần thử một lần, nó sẽ cho bạn phản hồi.
Trong 600 năm, bất kể thời đại tin gì, ưa chuộng gì, thờ cúng gì, Tarot đều có một vị trí ổn định. Nó đã vượt qua:
- Thời đại Khai sáng (bị coi là mê tín)
- Thời đại tâm lý học (bị coi là tấm gương)
- Thời đại số (được chuyển vào ứng dụng)
Bởi vì loài người luôn cần một tấm gương, Tarot chính là tấm gương ấy.
Mười, Lời cuối
Ứng dụng Lotus Tarot của chúng tôi là một phần của lịch sử 600 năm ấy, được thế hệ chúng tôi tiếp tục truyền nối.
Mỗi lần bạn mở ứng dụng, rút một lá bài, bất kể lá bài đó là gì, bạn đang trò chuyện với quý tộc Visconti năm 1440, trò chuyện với Etteilla năm 1781, trò chuyện với Waite năm 1909, trò chuyện với Rachel năm 1969. Bạn rút ra không phải một bức ảnh lạnh lùng, mà là trí tuệ 'làm sao để nhìn thấy chính mình' được đúc kết qua sáu trăm năm.
Lịch sử Tarot là lịch sử của loài người 'khám phá chính mình', và bạn, là một phần của lịch sử ấy.
Liên kết liên quan:
Bài viết này chỉ mang tính giải trí, Tarot không phải là khoa học. Chỉ mang tính giải trí